از مردمك ديده ببايد آموخت * ديدن همه كس را و نديدن خود را خواجه عبداللَّه در هرات متولد و در همان جا در سال 481 درگذشته و دفن شده است و از اين جهت به « پير هرات » معروف است . خواجه عبداللَّه كتب زياد تأليف كرده . معروفترين آنها كه از كتب درسى سير و سلوك است و از پخته ترين كتب عرفان است ، كتاب منازل السائرين است . بر اين كتاب شرحهاى زياد نوشته شده است . ز . امام ابوحامد محمّد غزالى طوسى . از معروفترين علماى اسلام است . شهرتش شرق و غرب را گرفته است . جامع معقول و منقول بود . رئيس جامع نظاميهء بغداد شد و عاليترين پست روحانى زمان خويش را حيازت كرد . اما احساس كرد نه آن معلومات و نه آن مناصب ، روحش را اشباع نمىكند . از مردم مخفى شد و به تهذيب و تصفيهء نفس مشغول شد . ده سال در بيت المقدس دور از چشم آشنايان ، به خود پرداخت . در همان وقت به عرفان و تصوف گراييد و ديگر تا آخر عمر زير بار منصب و پست نرفت . كتاب معروف احياء علوم الدين را بعد از دورهء رياضت تأليف كرد و در سال 505 در طوس كه وطن اصلىاش بود درگذشت عرفاى قرن ششم الف . عين القضاة همدانى . از پرشورترين عرفاست . مريد احمد غزالى برادر كوچكتر محمّد غزالى - كه او نيز از عرفاست - بوده است . كتب زياد تأليف كرد . اشعار آبدارى دارد كه خالى از شطحيّات نيست . بالاخره تكفيرش كردند و كشتند و جسدش را سوختند و خاكسترش را بر باد دادند . در حدود سالهاى 525 - 533 كشته شد . ب . سنايى غزنوى شاعر معروف . اشعار او از عرفانى عميق برخوردار است . مولوى در مثنوى گفته‌هاى او را طرح و شرح مىكند . در نيمهء اول قرن ششم درگذشته است . ج . احمد جامى معروف به ژنده پيل . از مشاهير عرفا و متصوفه است . قبرش در تربت جام ، نزديك سرحد ايران و افغانستان ، معروف است . از اشعار او در باب خوف و رجاء اين دوبيتى است : غرّه مشو كه مركب مردان مرد را * در سنگلاخ باديه پىها بريده‌اند